Ik ben rustiger, blijer en heb meer ruimte in mijn hoofd, sinds ik mijn doen en laten goed genoeg vind. Onder het motto: als (ik) het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals (ik) het kan.

Want werd ik echt gelukkig van continue streven naar meer en beter en mooier? Het resultaat was vooral stress, onzekerheid en een moe gevoel dat zich door mijn lijf en hoofd verspreidde als een eeuwig lekkende kraan.

Flaubert beschreef het in een van zijn brieven als volgt: “De waarheid is overal. Laten we alles begrijpen en niets afkeuren, dat is de manier om veel te weten te komen en kalm te zijn, en dat is al heel wat, kalm zijn, dat is bijna gelukkig zijn.”

En zo is het. Het leven goed genoeg vinden, is niet hetzelfde als niks meer hoeven doen, het biedt je juist mogelijkheden om jezelf en de wereld te zien zoals deze is, met goedbedoelde onvolmaaktheden en al. Vanuit die kalme kennis van jezelf en de wereld om je heen, kan je rustig verder gaan op het pad van goed genoeg zijn en daarin steeds beter worden.

Ik ben zo iemand die veel nadenkt. Dat nadenken verwordt vaak tot piekeren en dat piekeren zorgt meestal niet voor de meest blije gevoelens. In mijn eentje trek ik de melancholie nog wel (ik kan het zelfs prettig vinden), maar als ik geacht word onder de mensen te zijn, dan lijkt het wel alsof een goed humeur en een blije inborst pure noodzaak zijn. Het moet goed met je gaan; je moet enthousiast vertellen over wat je doet en met welke fantastische mensen je dat allemaal doet. Alle tekens van bezinning en twijfel over het nut van de alledaagsheid dien je te verbergen met een groot enthousiasme. Blij zijn is de standaard.
Volgens mij, en in elk geval voor mij, is dat onmogelijk. Ik ben best een tevreden mens, gelukkig soms zelfs. Vaak genoeg eigenlijk. Maar blij? Nee, lang niet altijd. Ik stop met dat na te jagen en bedrieglijk uit te stralen; het is vermoeiend, om maar niet te spreken over het bedrukkende effect ervan op mijn toch al niet stralende gemoed.
Blij zijn is niet iets wat je na moet streven als een noodzakelijke behoefte zoals je naar de kraan hunkert als je dorst hebt. Blij zijn is een gevoel dat je op de meest onverwachte momenten ineens ervaart: het zien van een geliefde die naar je lacht; het ruiken van de heerlijke bloemen tijdens het mooie weer; de avond uit die spontaan een feestje wordt.
Het streven naar blij zijn voelt enkel als een onmisbare behoefte omdat het vooral gaat om het af willen wenden van ongeluk; van verdriet; van angst of misschien wel kwaadheid. Maar tussen blijheid en ongelukkig zijn, zit nog iets anders: een gevoel van tevredenheid, van acceptatie van jezelf zoals je bent. Vanuit dat punt mag en kan je alles voelen, omdat je alles mag zijn.
“Hoe gaat het met me?” “Ik ben vandaag niet de blijste, maar dat is prima, dankjewel. En hoe gaat het met jou?”

Ik zou graag huppelend door het leven dansen; alleen maar dingen doen die ik leuk vind en niks doen wat me niet aanstaat. Heerlijk lijkt me dat, maar met alles wat er van me verwacht wordt en met alles wat ‘moet’, voelt het huppelen soms behoorlijk onmogelijk en voel ik me alleen maar moe en geleefd.
Hoe te overleven in de wereld vol verwachtingen en verplichtingen? Annie M.G. Schmidt had daar het volgende over te zeggen.

Ik wil niet meer, ik wil niet meer,
Ik wil geen handjes geven.
Ik wil niet zeggen elke keer: jawel mevrouw, jawel meneer,
nee nooit meer in mijn leven.
Ik doe mijn handen op mijn rug en ik zeg lekker niks terug.

Tja, als kind kan je nog ongestraft lekker niet meedoen. Later als je groot bent, zijn er omstandigheden en andere mensen waar je rekening mee moet houden. Of zoals Elsschot het ooit zo mooi noteerde:

(….) Tussen droom en daad
staan wetten in de weg
en praktische bezwaren
En ook weemoedigheid
die des avonds komt
en die niemand kan verklaren. (..)

En alsof rekening houden met anderen nog niet zwaar genoeg is, zijn er die momenten dat je maar blijft piekeren over alles. In zo’n geval steun ik op de regels van J.C. Bloem:

Denkend aan de dood kan ik niet slapen
En niet slapend denk ik aan de dood
En het leven vlied gelijk het vloot
En elk zijn is tot niet zijn geschapen. (…)

Of wat hoopvoller gezegd; alles gaat voorbij, dus ook deze rotdag en dit rotgevoel. Echt.

En dan is er ineens ruzie. Misschien wel niet zo plotseling en misschien ook wel niet zo heftig, maar er is iets en het voelt op zijn zachtst gezegd ongemakkelijk. Je voelt je kwaad, onzeker, verward, verdrietig en alles door elkaar. Zo is het dan bij mij tenminste. Gevoelens komen nooit alleen en wellicht zijn ze daarom wel zo moeilijk te begrijpen. Laat staan uit te leggen.

Volgens de psychologie kan je als mens op twee manieren omgaan met de uitdagingen van het leven. Heel erg kort door de bocht zijn dit je opties: óf je bedenkt dat je zelf invloed hebt op de gang van zaken, óf je hebt het idee dat de dingen nou eenmaal gaan zoals ze gaan.

Als je bij de eerste groep hoort, heb je een interne locus of control: je gelooft dat je de gebeurtenissen zelf in de hand hebt en vanuit die overtuiging bepaal je ook je gedrag. Als je daarentegen er vanuit gaat dat toeval, geluk, pech, omstandigheden en andere mensen vooral invloed hebben op wat er in je leven gebeurt, dan heb je een externe locus of control. (Locus betekent plek en in dit geval gaat het om de plek van waaruit jij denkt dat de controle op je leven ‘ontstaat’).

Terug naar de ruzie. Voor mij is de grote vraag altijd: “Hoe komen we hieruit?” en stiekem denk ik natuurlijk ook (en eerst): “Wie heeft er hier nou eigenlijk gelijk?”

Stel nou dat ik een interne locus of control heb, dan bedenk ik me vooral waar mijn eigen verantwoordelijkheid ligt. Zowel bij het ontstaan van de ruzie als bij het oplossen daarvan; wat zijn mijn gevoeligheden en waar heb ik wellicht confronterend/niet aardig/onbegrijpelijk gereageerd? Ik kan dan vervolgens voor dat aandeel in de ruzie mijn excuses aanbieden, of tenminste mijn gedrag en gevoelens pogen uit te leggen (miscommunicatie is hierbij heel makkelijk, maar dat is een andere column). Maar wat nou als ik een externe locus of control heb? Dan is de zaak een stuk simpeler: de ander is de schuldige, hij deed stom en ik kan er niks aan doen. Hij mag dan ook mooi zijn excuses aanbieden en de ruzie oplossen.

Maar is dat wel zo simpel? Immers, je hebt hierbij niks zelf in de hand en je kan ook niet van de ander verwachten dat hij (of zij) zomaar precies doet wat jij wilt. Het komt er zo al snel op neer dat je alleen je eigen gedrag in de hand kan hebben.

Mmm, ik geloof dat ik zo toch maar even een excuusbriefje aan een zeker iemand ga schrijven.

“If you don’t feel it, fake it”, was vroeger een motto dat ik vaak gebruikte als ik me lelijk voelde. De puistjes op mijn gezicht, borst en rug lieten zich allemaal zien, dus wilde ik binnenblijven. Ik voelde me alles behalve mooi of gelukkig en wat doe je dan? Er waren dagen dat ik het voor de hand liggende deed: thuis blijven met een doos chocola, maar ik herinner me ook veel dagen dat ik het omkeerde. Ik trok opvallend mooie kleren aan en lachte mijn stralendste lach. Je kan wel raden op welke dagen ik met een tevreden gevoel naar bed ging.

In de gesprekken die ik als coach heb over gezonder, slanker, gelukkiger en energieker of juist meer ontspannen willen worden, is een ding duidelijk: iedereen wil stralend en fluitend door het leven gaan, lekker bewegen en gezond eten. Elke dag even naar buiten en dan, zonder een cursus Mindfullness te hebben gevolgd, kunnen genieten van de wind op je gezicht en het geluid van de ruisende bladeren. Plezier hebben van je man en kinderen en van je werk. Dat allemaal.

Je gemiddelde dag bestaat echter uit achter jezelf en anderen aanhollen om maar aan zoveel mogelijk wensen en verplichtingen te kunnen voldoen. En dan heb ik het over de wensen en verplichtingen die een ander aan je oplegt. Wat je zelf wilt, ben je in de loop der drukke jaren volledig kwijtgeraakt. Het enige wat je weet en voelt, is moe en ongemakkelijk, maar precies waarover, daar heb je eigenlijk geen tijd voor om over na te denken. Dus ga je eten, slapen, tv kijken, sporten, winkelen, schoonmaken, lezen, drinken, wat dan ook doen, om dat ongemakkelijke gevoel weg te drukken. Want dat is wat je doet: wegdrukken. Er boven op gaan zitten met je steeds zwaarder voelende zelf en ondertussen groeit de berg van onrust en ongemak en dat kost  je energie en zelfvertrouwen. “Hoe kan het toch dat ik me nooit meer lekker, mooi, fit en gelukkig voel?” Vraag je je op een ochtend af als je voor de zoveelste keer de wekker door het raam had willen gooien.

Er zijn veel wegen die naar gezondheid en geluk leiden. De wijsheid is te vinden in boeken, bij specialisten of zomaar onverwacht omdat je het ziet en wilt zien. Maar wat als zelfs de wegen je lang en vermoeiend lijken? Je wilt wel het doel, maar nog niet de middelen?

Wel: if you don’t feel it: fake it. Het enige wat je hoeft te doen in vals spelen met je gedachten. Dus niet: “wat ben ik moe, wat is het stom, wat ben ik lelijk” denken, maar “ik voel me fit, dit is leuk en ik ben mooi”. Je hoeft het alleen maar te denken, nog niet eens te menen, gewoon doen en kijken wat het met je doet. Een hele dag aardig zijn voor jezelf… dat lijkt al bijna op gelukkig zijn.