Tag: Nietzsche

De tijd weer nemen om de tijd goed te laten worden

Op gewoon zomaar een verloren (…) uurtje klik ik van heftig nieuws, naar lonkende aanbiedingen en blijf ik hangen bij de wél geweldige levens van mijn vrienden. Ik neem weer eens een versie van de wereld tot me via een schermpje, waarmee ik niet alleen mijn tijd maar ook mijn humeur en energie verlies. 

Door de verscherming van onze werkelijkheid lijkt verbinding alleen nog maar een technologisch middel tot een doel dat jij op elk gewenst moment kan managen. Je kan en wil de beste versie van jezelf laten zien, je kan en wil 24 uur per dag consumeren en geholpen worden. Algoritmes zorgen ervoor dat je alleen informatie krijgt die jou raakt en met een druk op de knop kan je met een duimpje of een ander emoticon laten zien wat je ergens van vindt. 

Ondertussen is het alsof we in deze tijd van toenemend egocentrisme en efficiëntie het vermogen verliezen om de ander te willen begrijpen. Het lukt ons niet langer om informatie te duiden vanuit een perspectief dat buiten onze eigen algoritmebubbel ligt. Voor (onderling) begrip is namelijk tijd en rust nodig en regelmatig een gesprek met een echt mens die je niet kan wegklikken.  

“Omdat er geen tijd is om te denken, noch rust tijdens het denken, neemt men afwijkende meningen niet meer in overweging: men volstaat ermee ze te haten” 

Friedrich Nietzsche schreef dit meer dan honderd jaar geleden. Misschien verandert er wel niks in hoe we naar de wereld en elkaar kijken en verandert alleen de manier waarop we onze blik op de wereld en de ander kunnen uitdrukken. Nu sneller dan ooit in de digitale werkelijkheid: we steunen, liken, sturen door, ghosten, shamen, volgen en ontvolgen, haten en trollen. 

We kunnen razendsnel (re)ageren zonder na te hoeven denken over een (ver)antwoord(ing).

Het schijnt dat elke generatie over zijn eigen tijdperk zegt dat het ingewikkelde tijden zijn. Augustinus van Hippo (354-430) verwoordde het in zijn tijd als volgt:

Het zijn ingewikkelde tijden, althans dat zeggen de mensen tenminste. Laten we liever goed leven, dan worden de tijden vanzelf goed. Wij zijn de tijden. Zoals wij zijn, zo zijn de tijden. 

Ik ga mijn tijd goed leven door vaker af te spreken met mijn vrienden, door rustig een papieren krant te lezen, door naar buiten te gaan om de lente te volgen en te genieten van de onverwachte ontmoetingen in die versie van de wereld die onvindbaar is op mijn scherm, die ik niet kan controleren, maar wel met al mijn zintuigen echt kan (be)leven. 

Share

Het wonder van je kleine dagelijkse gewoontes

Regelmatig wens ik wonderen, ik wil dat er een snelle oplossing is voor mijn donkere humeur, mijn wankele conditie, mijn gebrek aan energie en het daaraan gekoppelde doorzettingsvermogen. Maar zo werkt het niet, het zijn de kleine dagelijkse dingen die je doet die je elke dag een beetje energie geven. Of kosten.

Een zorgvuldig opgebouwd systeem van bij jou passende (wellicht ogenschijnlijke futiele) gezonde gewoontes zorgt voor het wonder waar je op terug kan vallen tijdens die onvermijdelijke stressvolle vermoeiende stomme dagen.

De filosoof Nietzsche was een scherp observator van al het menselijk gedrag. In zijn boek Morgenrood staat het volgende aforisme: 

Langzame kuren

De chronische ziektes van de ziel ontstaan net als die van het lichaam slechts heel zelden door eenmalige grove vergrijpen tegen de rede van lichaam en ziel, maar gewoonlijk door talloze onopgemerkte kleine nalatigheden. – Wie bijvoorbeeld dag in dag uit in een bijna te verwaarlozen mate te zwak ademt en te weinig lucht in zijn long neemt, zodat die als geheel niet voldoende ingespannen en geoefend wordt, houdt er uiteindelijk een chronische longkwaal aan over: in zo’n geval kan genezing langs geen andere weg plaatshebben dan dat weer talloze kleine oefeningen in tegengestelde zin ondernomen en ongemerkt andere gewoonten aangeleerd worden, bijvoorbeeld wanneer men zich tot regel maakt elk kwartier van de dag eens krachtig en diep adem te halen (zo mogelijk plat op de grond liggend: een klok, die om het kwartier slaat, moet hierbij tot levensgezellin gekozen worden). Langzaam en pedant zijn al deze kuren; ook wie zijn ziel genezen wil, moet over de verandering van de kleinste gewoonten nadenken. Er zijn er die tienmaal daags een boosaardige kille opmerking maken tegen hun omgeving zonder zich daarbij veel voor te stellen, vooral niet dat zij na luttele jaren een wet van de gewoonte over zich hebben afgeroepen die hen voortaan dwingt tienmaal daags hun omgeving uit haar humeur te brengen. Maar zij kunnen er zich ook aan wennen haar tienmaal een genoegen te doen!-

Aforisme nr. 462, p. 298 uit Morgenrood, Friedrich Nietzsche

Share

Taal bepaalt je emotie

Ik kan het niet uitleggen, het voelt gewoon goed (of verkeerd)…

Volgens Nietzsche hebben we te weinig (geen) woorden om alle milde vormen van onze gevoelens te kunnen beschrijven die tezamen onze persoonlijkheid vormen. We merken alleen de heftigere emoties op -waar we wel taal voor hebben- en om die reden hebben we een verkeerd beeld van onszelf.

In een TED-talk  over emoties, legt Lisa Feldman Barret uit dat we verschillende emoties alleen herkennen wanneer we er woorden voor hebben en dat dit per land verschillen in gevoelens oplevert. Zo kent het Russisch bijvoorbeeld een woord voor het gevoel van een verlangen met niks om naar te verlangen: Toska. Of wat dacht je van het Japanse woord Amae dat het plezierige gevoel omschrijft wanneer je tijdelijk je verantwoordelijkheid over je leven (zorgeloos) kan overdragen aan iemand anders. Je herkent het wellicht uit je kindertijd.

En soms raak je overweldigd door je emoties waardoor je niet kan handelen, of juist te heftig reageert, dan helpt het om je metabewustzijn in te schakelen en na te denken over wat je voelt. Of zoals de filosoof Sam Harris het schreef: “Als ik me bewust ben van mijn angst, ben ik niet bang”.

Share