Ik oefen de laatste tijd in kijken vanuit verschillende perspectieven en dat zou ik vroeger -zeker tot mijn 25e– nooit gedaan hebben.
Ik had een hekel aan het woord en de betekenis van relativeren, dat je dingen ook wat milder of van een andere kant kon bekijken. Ik wist simpelweg wat ik vond en ik vond het goed om heel duidelijk mijn mening te verkondigen, alsof het de waarheid was.
Misschien ligt het aan mijn leeftijd en komt oog hebben voor nuance en voor het herkennen van de complexiteit van alles met de jaren vol ervaring en reflectie.
Misschien is het ook deze tijd waarin relativeren en het (h)erkennen van nuance en omstandigheden bijna een daad van verzet lijkt. Het lijkt tegenwoordig wel een vereiste om je fel uit te spreken ergens voor of tegen. Voor of tegen immigratie, voor of tegen klimaatbeleid, voor of tegen fatbikes, voor of tegen vleesvervangers. Geen nuance, geen relativering, geen ruimte voor een ander perspectief.
En geloof me: op het grote politieke wereldtoneel heb ik nog steeds last van hele duidelijke meningen. Hoe verder weg hoe overtuigder ik ben van wat het kwaad is en wat het goede.
Maar in mijn leven, mijn omgeving, daar waar ik mensen groet en vrienden me dierbaar zijn, daar waar ik boodschappen doe en daar waar ik trainingen geef en met heel veel mensen werk en praat en luister.
Daar oefenen ik in perspectieven. Ik oefen me in bewust zijn van de context, van de geschiedenis, van relaties en verhoudingen en merk de impact van stress.
Ik kan niet weten hoe het is om in andermans schoenen te staan, ik mis die geschiedenis, de relaties, de context. Ik kan er wel naar vragen en naar luisteren.
Wat ik ook kan doen (en dus oefen) is mijn eigen perspectieven leren kennen. Ik besef me regelmatig dat ik zelf vanuit stress reageer omdat ik bijvoorbeeld niet goed heb geslapen, of een aanvaring had eerder die dag met mijn man, of een te volle agenda heb. Of iemand zegt iets tegen me dat mij herinnert aan een rottige gebeurtenis van jaren geleden, ik reageer vanuit ‘oud zeer’ net iets te scherp, of trek me helemaal terug en val stil.
Een reactie is nooit zomaar alleen een reactie op iets. Het is een reactie van iemand met een geschiedenis, in een context, in een relatie en met verwachtingen etc. etc.
Ik oefen mijn perspectieven door mezelf de vraag te stellen: “Hoe zou ik reageren als ik me ontspannen zou voelen, of als een goede vriend, of juist een onbekende dit tegen mij zou zeggen?” In het beantwoorden merk ik dan direct dat ik het ook anders had kunnen doen en ervaren. Het geeft me meer ruimte en begrip voor mezelf en al oefenend ook voor anderen.
“Gedrag is altijd logisch voor diegene die het doet, anders zou die het niet doen. Dit is misschien wel het belangrijkste inzicht in mijn carrière”, aldus Harvard professor psychologie Ellen J. Langer.
